طلای خودرو یا نباتات طبی افغانستان
مطالب این صفحه درج کتاب (طلای خودرو یا نباتات طبی افغانستان) به نوشته مرحوم حیات الله یوسفی است که این کتاب حاصل ۴۰ ساله تحقیقات و تجارب مولف در باره بیش از ۱۴۰ نوع گیاه طبی، میوه و ترکاری میباشد.
(طلای خود رو یا نباتات طبی) اولین اثریست كه با در دری تزئین گردیده و به خدمت هموطنان قرار میگیرد نویسنده این اثر در پهلوی معرفی نباتات طبی و محل پیدایش ، نام آنها را به چندین زبان معرفی نموده است. ضمناً نسخه های را جهت معالجه یا وقایه امراض جمع بندی نموده و حتی در بعضی موارد برای تشخیص مواد اصلی از تقلبی معلومات ارائه نموده كه قابل توجه می باشد و نسخه های اراِئه شده از کتب طبی برداشت گردیده است.
مرحوم حیات الله یوسفی، بنیادگزار و رئیس اولین موسسه مصنوعات کیمیاوی و موسس اولین کورس کمپودری در افغانستان
طلای خود رو یا نباتات طبی افغانستان
medicinal plants of Afghanistan
بابونه
بابونه مقوی اعصاب و دماغ، تقويه كننده شهوت بوده، زهريات را از بدن دفع ميكند، ادرار، شير و عرق را زياد ميسازد، امراض دماغی، سردردی را تسكين داده و نفس تنگی را دم كرده گل بابونه علاج ميكند.
اگر طلای ما نسبت مشكلات تاكنون در دل كوه ها مدفون است بيائيد طلاهای خودرو را از بين خس وخاشاك جمع آوری نمائيم وبقلم درشت صادرات در بازار جهان عرضه نمائيم و به اصطلاح خرما و هم ثواب را بدست آریم.
شيرين بويه
شيرين بويه كه يك بته مهم طبی است در حصه های شمالی و مركزی افغانستان ميرويد و مقدار زيادی سالانه بدست ميآيد.
ضماد برگ تازه شيرين بويه را برای رفع بدبوئی زير بغل و انگشتان پا بكار ميبرند. و هم نوشته است كه شيرين بويه را مار بسيار دوست دارد هر جا كه بته آن باشد خود را به آن ميرساند و پوست خود را به آن ميمالد.
ازگیـــــل
ازگیل را در اكثر حصه های افغانستان بنام دولانه یاد ميكنند ازگیل میوهء در ختیست كه در اواخر خزان میرسد درمربوطات ولایت پروان بقسم خودرو یافت ميشود. گلهایش سفید میوهء آن قهوئی رنگ و طمع مطبوعی دارد، خسته آنرا ميكارند و همچنین بدرخت ناك و بهی پیوند مینمایند.
اسپشتا یا یونچه
یونچه در افغانستان بنام (دشلوی) و (پشلوی) یاد ميشود كه بيشتر در سمت مشرقی خصوصاً لغمان پیدايش دارد. یونچه در مخزن الادويه هند قوتی لوتوس، در عربی (وزق) گفته ميشود.
اسپند
اسپند در دشت بكوا و مزار شريف به وفرت پيدا ميشود.
هكذا در زمينهای باير عربستان، بحيره مديترانه و تركيه خیلی زياد است.
مردم ما اكثر آنرا برای، دفع بدبوئی خانه بكار ميبرند، و هم در محيط ما شكل عنعنوی
ديگری دارد كه آنرا برای دفع نظر بد دود مينمايند، و روغن آنرا ضد سياتيك استعمال
ميكنند.
افسنطین
افسنطین را در دری مروه به عربی خترق در سانسكريت تاك
پشی نهدی ماكدون به رومی كشوت گویند.
افسنطین گیاهیست دارای ساقه های بلند، برگهای بریده و پربرگ گلهايش به گلهای
بابونه گاو چشم شبیه است و به ارتفاع 40-60 سانتيمتر بعضاً بيك متر ميرسد. در
زمينهای مزروعی میروید و كشت آن در زمینهای آهكی به درستی صورت ميگيرد.
اسفرزه
گياه اسفرزه در اكثر نقاط افغانستان پيدا ميشود، خصوصاً
اسفرزه، ولايت ننگرهار زيادتر و عاليتر است.
دانه های اسفرزه برنگهای سياه، سرخ و سفيد ميباشد، كه ازان جمله سفيد آن
بهتر است، مانند سائر نباتات طبی ميتوان از اسفرزه نيز استفاده شايانی نمود.
راجع به خواص اسفرزه در كتب یونانی و گیاه های داروئی مانند كودكس وغيره مطالب
دلچسپی نوشته اند، كه مختصری از آن را می كنيم
اسطوخودوس
اسطوخودوس كلمه يونانيست، يعنی حافظ الروح، در دری
شاه سپرم و در عربی انس الروح ميگويند.
اسطوخودوس در اكثر حصه های افغانستان خصوصاً در پنجشير، نجراب، جاجی، و
بيشتر در سالنگها و غوربند بصورت خودروكنار انهار پیدا ميشود.
اسطوخودوس گياهيست از خاندان لوندر، گلهايش برنگ سفيد بنفش و طعم تلخ ،
تخمهايش شبيه ارزن، كوچك و زرد ميباشد و در حصه های مرطوب ميرويد.