Earth زمین

---

 سياره ای که در آن زيست داريم زمين بوده از لحاظ بُعد مسافه با آفتاب در رديف سوم و از نظر جسامت در رديف پنجم قرار دارد . اين يگانه سيارهء است که از موجوديت اجسام حيهء آن واقف هستيم . زمين طی مليونها سال تشکل نموده درين مدت دوره های مختلفی را پشت سر گذاشته است . دورهء پره کامبرين که اکثر آتشفشان ها و انفجارات در همين زمان بوقوع پيوسته شايد در حدود ۴۵۰۰ مليون تا ۶۰۰ مليون سال قيل را در بر داشته باشد . دورهء پاله زوءيک ( کهن زيست ) يا دورهء اول از ۶۰۰ مليون تا ۲۳۰ مليون سال پيش که درين دوره حيات در زمين آغاز يافته . دورهء ميرو زوءيک ( ميان زيست ) يا دورهء دوم از ۲۳۰ مليون تا ۷۰ مليون سال قبل . دورهء سنوزوءيک يا دورهء سوم از ۷۰ مليون تا يک مليون سال قبل . و دورهءچهارم از يک مليون سال تا امروز ادامه دارد ، قرار نظريهء دانشمندان انسان در همين دوره بوجود آمده است .
زمين که يکی از جملهء سيارات نظام خورشيدی است محل مناسبی برای حيات ميباشد . فشار لازم ، حرارت و رطوبت مساعد ؛ گاز اوکسيجن و جاذبهء متناسب موجب رشد اجسام حيه ميگردد . زمين متشکل از دو طبقهء داخلی و خارجی بوده که طبقات خارجی آن عبارت از اتموسفير ، هايدروسفير و سطح زمين يا بيوسفير ميباشد . طبقات داخلی آنرا قشر ، پوش هسته و هسته تشکيل نموده است . 

طبقات خازجی زمين :
اتموسفير
اتموسفير زمين از تعدادی گازات تشکيل شده که فضا را تا ارتفاع ۲۰۰۰ کيلومتری آن در بر دارد . با ازدياد ارتفاع از کثافت آن کاسته ميشود و بيشترين تجمع گازات تا ارتفاع ۵ کيلومتری زمين را احاطه نموده است . گازات متشکلهء زمين عبارت از نايتروژن ، اوکسيژن ، گازات کاربونيک ، هيدروژن ، هيليوم ، نيون ، ارگون ، و يکعدهء ديگر بوده که گازات سنگين هم سطح و نزديک زمين ميباشد ، گازات سبک بتدريج در ارتفاعات بلند قرار دارد . تا ارتفاع ۸۰ کيلو متری زمين ۷۸٪ نيتروژن ، ۲۱٪ اوکسيژن ، بمقدار کمتر از ۱٪ ارگون و مقدار بسيار کم گازات کاربونيک ، هيليوم ، متان ، نيون و کريپتون وجود دارد . با ازدياد ارتفاع درجهء حرارت نيز در تغير ميباشد . ازينرو اتموسفير زمين به لايه های تروپوسفير ، ستراتوسفير ، مزوسفبر ، آيونسفير و آکسوسفير تقسيم گرديده است .
۱ - تروپوسفير زمين لايه ای است که از اهميت بيشتری برخوردار ميباشد . تمام تحولات جوی درين لايه بوجود ميآيد . هوايی که اشتنشاق مينماييم درين منطقه وجود دارد . با ازدياد ارتفاع به ازای هر کيلو متر ، در حرارت ۶ درجهء سانتی گريد تقليل بعمل ميآيد . نظر به موقعيت های زمين ارتفاع تروپوسفير در تفاوت است ، در مناطق حاره ای از ۱۶ تا ۱۸ کيلومتر و در مناطق قطبی از ۹ تا ۱۰ کيلومتر ارتفاع دارد .
۲ - ستراتوسفير دومين لايهء اتموسفير بوده تا حدود ۶۰ کيلومتری ارتفاع دارد . بنا به قلت بخارات آبی درين لايه تشکل ابر و بارندگی صورت نميگيرد . تغيرات حرارت برعکس لايهء تروپوسفير بوده با ازدياد ارتفاع درجهء حرارت افزايش مييابد که در ارتفاع ۶۰ کيلومتری به ۱۰ تا ۲۰ درجهء سانتی گريد ميرسد .
۳ - مزوسفير سومين لايهء اتموسفير است که تا ارتفاع ۸۰ کيلومتری زمين موقعيت دارد .
۴ - آيونسفير چهارمين لايه بوده که ارتفاع آن از ۱۰۰ الی ۳۰۰ کيلومتر امتداد دارد . با ازدياد ارتفاع درجهء حرارت تقليل مييابد که در ۹۰ کيلومتری تا حدود منفی ۷۰ درجهء سانتی گريد سرد ميگردد . هوای اين ناحيه متشکل از ۷۰ ٪ هيدروژن ، ۱۵ ٪ اوکسيژن و ۱۵٪ هيليوم ميباشد . وجه تسميهء اين لايه به آيونسفير ازين جهت است که گازات آن توسط  اشعهء ماوراء بنفش که از آفتاب ميرسد ، آيونايز شده بشکل پلازما در آمده است . 
۵ - اکسوسفير پنجمين لايه است . از ارتفاع ۶۴۰ کيلومتری زمين شروع شده انتهای آن معلوم نيست . در ين لايه ۷۵٪ هيدروژن و ۲۵٪ هيليوم موجود ميباشد . 
هيدروسفير
هيدروسفير عبارت از قسمت های آبی زمين ميباشد که در حدود ۵/۳ حصهء زمين را احتوا نموده است . موجوديت ابحار سبب توليد باد وباران شده در تغير اقليم رول اساسی دارد . عمليهء نقل و انتقال از طريق دريا ها وابحار بواسطهء کشتی ها صورت ميگيرد . در اکثر درياها و ابحار حيوانات زير آبی زيست مينمايد .
بيوسفير
بيوسفير تمام خشکه ها و بستر ابحار را در بر ميگيرد که ۵/۲ حصهء کرهء ارض از خشکه متشکل ميباشد . اين قسمت که از دشت ها ، دره ها ، تپه ها و کوه ها ميباشد زمين را ناهموار ساخته بلند ترين نقطه قلهء ايوريس است که در کو های هماليا واقع کشور هند ميباشد . عميق ترين قسمت زمين در بحرالکاهل قرار دارد . 
طبقات داخلی زمين :
اين طبقات در طی گذشت مليونها سال تشکل نموده ، ميتوانيم آنرا مانند لايه های پياز تصور نماييم که هريک آن در بُعد زمانی متفاوت در اثر سرد شدن تدريجی ايجاد شده است . در زير به توضيح هريک آنها ميپردازيم :
۱ - قشر يا پوستهء زمين که در حدود ۵ تا ۵۰ کيلومتری را در بر داشته از خاک ، سنگ و فلزات متشکل است . بصورت عموم شامل اجسام عضوی و غير عضوی ميباشد .
۲ - پوش هسته يا منتل (Mantle ) تا حدود ۲۹۰۰ کيلومتری امتداد دارد . از سليکات ، آهن و منگنيز تشکيل گرديده است . درجهء حرارت در حدود ۱۶۰۰ درجهء سانتی گريد ميباشد . نظر به عمق حرارت افزايش يافته که نزديک به هسته تا حدود ۲۳۰۰ درجهء سانتی گريد ميشود .
۳ - هسته که دو بخش دارد : هستهء خارجی و هستهء داخلی . هستهء خارجی در حدود ۲۱۰۰ کيلومتر ضخامت دارد . درجهء حرارت آن بين ۲۰۰۰ تا ۵۰۰۰ بوده از جنس آهن و نکل مذاب تشکل يافته است . قسمت آخری را هستهء داخلی مينامند که دارای ۱۳۷۶ کيلومتر ضخامت بوده ، از نکل و آهن ساخته شده و تحت فشار فوق العاده قرار دارد که ازين سبب به حالت جامد ميباشد . 
قابل تذکر است که ارقام عددی در مورد درجهء حرارت و ضخامت ثابت نبوده در نقاط مختلف ممکن قمت های مختلفی را داشته باشد . از همين جهت است که بعضاً تفاوت بمشاهده ميرسد . علما دريافته اند هرقدر به عمق زمين پيش برويم در درجهء حرارت افزايش به عمل ميآيد .

نوشته مجدالدين ” نزهت یفتلی“

---

شروع صفحه