سياره ای که در آن زيست داريم زمين بوده از لحاظ بُعد مسافه با آفتاب در رديف سوم و از نظر جسامت در رديف پنجم قرار دارد.

اين يگانه سيارهء است که از موجوديت اجسام حيهء آن واقف هستيم .کره زمین

زمين طی مليونها سال تشکل نموده درين مدت دوره های مختلفی را پشت سر گذاشته است. دورهء پره کامبرين که اکثر آتشفشان ها و انفجارات در همين زمان بوقوع پيوسته شايد در حدود ۴۵۰۰ مليون تا ۶۰۰ مليون سال قيل را در بر داشته باشد . دورهء پاله زوءيک ( کهن زيست ) يا دورهء اول از ۶۰۰ مليون تا ۲۳۰ مليون سال پيش که درين دوره حيات در زمين آغاز يافته . دورهء ميرو زوءيک ( ميان زيست ) يا دورهء دوم از ۲۳۰ مليون تا ۷۰ مليون سال قبل . دورهء سنوزوءيک يا دورهء سوم از ۷۰ مليون تا يک مليون سال قبل . و دورهءچهارم از يک مليون سال تا امروز ادامه دارد ، قرار نظريهء دانشمندان انسان در همين دوره بوجود آمده است .
زمين که يکی از جملهء سيارات نظام خورشيدی است محل مناسبی برای حيات ميباشد . فشار لازم ، حرارت و رطوبت مساعد ؛ گاز اوکسيجن و جاذبهء متناسب موجب رشد اجسام حيه ميگردد . زمين متشکل از دو طبقهء داخلی و خارجی بوده که طبقات خارجی آن عبارت از اتموسفير ، هايدروسفير و سطح زمين يا بيوسفير ميباشد . طبقات داخلی آنرا قشر ، پوش هسته و هسته تشکيل نموده است .

طبقات خازجی زمين :

اتموسفيراتمسفر

اتموسفير زمين از تعدادی گازات تشکيل شده که فضا را تا ارتفاع ۲۰۰۰ کيلومتری آن در بر دارد . با ازدياد ارتفاع از کثافت آن کاسته ميشود و بيشترين تجمع گازات تا ارتفاع ۵ کيلومتری زمين را احاطه نموده است . گازات متشکلهء زمين عبارت از نايتروژن ، اوکسيژن ، گازات کاربونيک ، هيدروژن ، هيليوم ، نيون ، ارگون ، و يکعدهء ديگر بوده که گازات سنگين هم سطح و نزديک زمين ميباشد ، گازات سبک بتدريج در ارتفاعات بلند قرار دارد . تا ارتفاع ۸۰ کيلو متری زمين ۷۸٪ نيتروژن ، ۲۱٪ اوکسيژن ، بمقدار کمتر از ۱٪ ارگون و مقدار بسيار کم گازات کاربونيک ، هيليوم ، متان ، نيون و کريپتون وجود دارد . با ازدياد ارتفاع درجهء حرارت نيز در تغير ميباشد . ازينرو اتموسفير زمين به لايه های تروپوسفير ، ستراتوسفير ، مزوسفبر ، آيونسفير و آکسوسفير تقسيم گرديده است .
اتمسفر زمین ۱ – تروپوسفير زمين لايه ای است که از اهميت بيشتری برخوردار ميباشد . تمام تحولات جوی درين لايه بوجود ميآيد . هوايی که اشتنشاق مينماييم درين منطقه وجود دارد . با ازدياد ارتفاع به ازای هر کيلو متر ، در حرارت ۶ درجهء سانتی گريد تقليل بعمل ميآيد . نظر به موقعيت های زمين ارتفاع تروپوسفير در تفاوت است ، در مناطق حاره ای از ۱۶ تا ۱۸ کيلومتر و در مناطق قطبی از ۹ تا ۱۰ کيلومتر ارتفاع دارد .
۲ – ستراتوسفير دومين لايهء اتموسفير بوده تا حدود ۶۰ کيلومتری ارتفاع دارد . بنا به قلت بخارات آبی درين لايه تشکل ابر و بارندگی صورت نميگيرد . تغيرات حرارت برعکس لايهء تروپوسفير بوده با ازدياد ارتفاع درجهء حرارت افزايش مييابد که در ارتفاع ۶۰ کيلومتری به ۱۰ تا ۲۰ درجهء سانتی گريد ميرسد .
۳ – مزوسفير سومين لايهء اتموسفير است که تا ارتفاع ۸۰ کيلومتری زمين موقعيت دارد .
۴ – آيونسفير چهارمين لايه بوده که ارتفاع آن از ۱۰۰ الی ۳۰۰ کيلومتر امتداد دارد . با ازدياد ارتفاع درجهء حرارت تقليل مييابد که در ۹۰ کيلومتری تا حدود منفی ۷۰ درجهء سانتی گريد سرد ميگردد . هوای اين ناحيه متشکل از ۷۰ ٪ هيدروژن ، ۱۵ ٪ اوکسيژن و ۱۵٪ هيليوم ميباشد . وجه تسميهء اين لايه به آيونسفير ازين جهت است که گازات آن توسط اشعهء ماوراء بنفش که از آفتاب ميرسد ، آيونايز شده بشکل پلازما در آمده است .
۵ – اکسوسفير پنجمين لايه است . از ارتفاع ۶۴۰ کيلومتری زمين شروع شده انتهای آن معلوم نيست . در ين لايه ۷۵٪ هيدروژن و ۲۵٪ هيليوم موجود ميباشد .

هيدروسفير

هيدروسفير عبارت از قسمت های آبی زمين ميباشد که در حدود ۵/۳ حصهء زمين را احتوا نموده است . موجوديت ابحار سبب توليد باد وباران شده در تغير اقليم رول اساسی دارد . عمليهء نقل و انتقال از طريق دريا ها وابحار بواسطهء کشتی ها صورت ميگيرد . در اکثر درياها و ابحار حيوانات زير آبی زيست مينمايد .

بيوسفير

بيوسفير تمام خشکه ها و بستر ابحار را در بر ميگيرد که ۵/۲ حصهء کرهء ارض از خشکه متشکل ميباشد . اين قسمت که از دشت ها ، دره ها ، تپه ها و کوه ها ميباشد زمين را ناهموار ساخته بلند ترين نقطه قلهء ايوريس است که در کو های هماليا واقع کشور هند ميباشد . عميق ترين قسمت زمين در بحرالکاهل قرار دارد .

طبقات داخلی زمين :

اين طبقات در طی گذشت مليونها سال تشکل نموده ، ميتوانيم آنرا مانند لايه های پياز تصور نماييم که هريک آن در بُعد زمانی متفاوت در اثر سرد شدن تدريجی ايجاد شده است . در زير به توضيح هريک آنها ميپردازيم :داخل زمین۱ – قشر يا پوستهء زمين که در حدود ۵ تا ۵۰ کيلومتری را در بر داشته از خاک ، سنگ و فلزات متشکل است . بصورت عموم شامل اجسام عضوی و غير عضوی ميباشد .

۲ – پوش هسته يا منتل (Mantle ) تا حدود ۲۹۰۰ کيلومتری امتداد دارد . از سليکات ، آهن و منگنيز تشکيل گرديده است . درجهء حرارت در حدود ۱۶۰۰ درجهء سانتی گريد ميباشد . نظر به عمق حرارت افزايش يافته که نزديک به هسته تا حدود ۲۳۰۰ درجهء سانتی گريد ميشود .
۳ – هسته که دو بخش دارد : هستهء خارجی و هستهء داخلی . هستهء خارجی در حدود ۲۱۰۰ کيلومتر ضخامت دارد . درجهء حرارت آن بين ۲۰۰۰ تا ۵۰۰۰ بوده از جنس آهن و نکل مذاب تشکل يافته است . قسمت آخری را هستهء داخلی مينامند که دارای ۱۳۷۶ کيلومتر ضخامت بوده ، از نکل و آهن ساخته شده و تحت فشار فوق العاده قرار دارد که ازين سبب به حالت جامد ميباشد .
قابل تذکر است که ارقام عددی در مورد درجهء حرارت و ضخامت ثابت نبوده در نقاط مختلف ممکن قمت های مختلفی را داشته باشد . از همين جهت است که بعضاً تفاوت بمشاهده ميرسد . علما دريافته اند هرقدر به عمق زمين پيش برويم در درجهء حرارت افزايش به عمل ميآيد .
نوشته مجدالدين ” نزهت یفتلی“